મથુરાનો રાજા કંસ અત્યંત અત્યાચારી હતો. પોતાની બહેન દેવકીના વસુદેવ સાથે લગ્ન થયા પછી જ્યારે કંસ રથ હાંકીને તેમને વિદાય આપી રહ્યો હતો, ત્યારે આકાશવાણી થઈ: “હે કંસ, જે બહેનને તું પ્રેમથી વળાવી રહ્યો છે, તેનું આઠમું સંતાન જ તારો કાળ બનશે.” આ સાંભળતાં જ કંસે દેવકી અને વસુદેવને કારાગારમાં પૂરી દીધાં.
કંસે દેવકીનાં છ સંતાનોનો એક પછી એક વધ કર્યો. સાતમા ગર્ભને યોગમાયાએ વસુદેવનાં બીજાં પત્ની રોહિણીના ગર્ભમાં સ્થાપિત કર્યો, જેમાંથી બલરામનો જન્મ થયો. પછી શ્રાવણ વદ આઠમની મધરાતે, અંધારી વરસાદી રાતે, કારાગારમાં જ ભગવાન વિષ્ણુ શ્રીકૃષ્ણ રૂપે પ્રગટ થયા.
જન્મ થતાં જ ચમત્કાર થયો — વસુદેવની બેડીઓ તૂટી ગઈ, કારાગારના દરવાજા ખૂલી ગયા અને ચોકીદારો ઊંઘી ગયા. વસુદેવ બાળકૃષ્ણને ટોપલીમાં મૂકીને યમુના પાર કરવા નીકળ્યા. યમુના ઘોડાપૂરમાં હતી, પણ બાળપ્રભુના ચરણ સ્પર્શતાં જ જળ નીચે ઊતરી ગયું અને શેષનાગે ફેણ ફેલાવીને વરસાદથી રક્ષણ કર્યું.
ગોકુળમાં નંદબાબાના ઘરે યશોદાએ એ જ રાતે એક દીકરીને જન્મ આપ્યો હતો. વસુદેવે બાળકૃષ્ણને યશોદા પાસે સુવાડીને તે બાળકી સાથે લઈ પાછા કારાગારમાં આવ્યા. કંસે જ્યારે તે બાળકીને મારવા ઉપાડી, ત્યારે તે હાથમાંથી છટકીને આકાશમાં દેવી રૂપે પ્રગટ થઈ અને બોલી: “તને મારનાર તો જન્મ લઈ ચૂક્યો છે!” આ દિવસ આજે જન્માષ્ટમી તરીકે ઊજવાય છે.