આપણા દેવી-દેવતાઓની પાવન કથાઓ

ગીતાના ઉપદેશક, દ્વારકાધીશ અને પ્રેમના સ્વરૂપ

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન વિષ્ણુના આઠમા અવતાર છે. મથુરાના કારાગારમાં જન્મ, ગોકુળ-વૃંદાવનમાં બાળલીલા, કંસનો વધ, દ્વારકા નગરીની સ્થાપના અને કુરુક્ષેત્રમાં અર્જુનને આપેલો ગીતાનો ઉપદેશ — તેમનું સમગ્ર જીવન ધર્મ, પ્રેમ અને કર્મનો સંદેશ આપે છે. ગુજરાત સાથે તેમનો વિશેષ સંબંધ છે, કારણ કે દ્વારકા તેમની રાજધાની હતી.

વિઘ્નહર્તા, બુદ્ધિના દાતા અને પ્રથમ પૂજ્ય દેવ

શ્રી ગણેશ ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીના પુત્ર છે. કોઈ પણ શુભ કાર્યની શરૂઆત “શ્રી ગણેશાય નમઃ” થી થાય છે, કારણ કે તેઓ વિઘ્નો દૂર કરનાર અને બુદ્ધિ-સિદ્ધિ આપનાર છે. હાથીનું મુખ, મોટું ઉદર અને મૂષક વાહન ધરાવતા ગણપતિની દરેક વાતમાં ઊંડો આધ્યાત્મિક અર્થ છુપાયેલો છે.

દેવોના દેવ, ભોળાનાથ અને કલ્યાણકારી શંકર

ભગવાન શિવ ત્રિદેવમાંના એક છે — બ્રહ્મા સર્જક, વિષ્ણુ પાલક અને શિવ સંહારક તથા પરિવર્તનના દેવ. તેઓ કૈલાસ પર ધ્યાનમગ્ન રહે છે, જટામાં ગંગા અને મસ્તક પર ચંદ્ર ધારણ કરે છે. સાચા ભાવથી એક લોટો જળ ચડાવનારથી પણ પ્રસન્ન થઈ જાય છે, તેથી “ભોળાનાથ” કહેવાય છે. ગુજરાતમાં સોમનાથ અને નાગેશ્વર જેવાં પવિત્ર જ્યોતિર્લિંગ આવેલાં છે.

રામભક્ત, બળ-બુદ્ધિના ભંડાર અને સંકટમોચન

શ્રી હનુમાનજી ભગવાન શ્રીરામના પરમ ભક્ત અને અતુલિત બળના ધામ છે. પવનદેવના આશીર્વાદથી જન્મેલા હનુમાનજી બળ, બુદ્ધિ, વિનમ્રતા અને નિઃસ્વાર્થ સેવાનું પ્રતીક છે. તેઓ ચિરંજીવી છે અને જ્યાં રામકથા થાય ત્યાં હાજર રહે છે એવી શ્રદ્ધા છે. ગુજરાતમાં સાળંગપુરના કષ્ટભંજન દેવ લાખો ભક્તોની આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.

મર્યાદા પુરુષોત્તમ, ધર્મ અને સત્યના આદર્શ

ભગવાન શ્રીરામ ભગવાન વિષ્ણુના સાતમા અવતાર છે. અયોધ્યાના રાજકુમાર હોવા છતાં પિતાના વચન માટે ચૌદ વર્ષનો વનવાસ સ્વીકાર્યો, અધર્મી રાવણનો અંત કર્યો અને આદર્શ રામરાજ્યની સ્થાપના કરી. આદર્શ પુત્ર, ભાઈ, પતિ, મિત્ર અને રાજા તરીકે તેઓ “મર્યાદા પુરુષોત્તમ” કહેવાય છે. તેમની કથા મહર્ષિ વાલ્મીકિએ રામાયણમાં અને તુલસીદાસજીએ રામચરિતમાનસમાં ગાઈ છે.