ગણેશ સ્વરૂપનો અર્થ અને ઉત્સવ

ગણેશજીનું દરેક અંગ જીવનનો પાઠ આપે છે. મોટું મસ્તક મોટું વિચારવાનું, નાની આંખો એકાગ્રતાનું, મોટા કાન વધુ સાંભળવાનું અને નાનું મુખ ઓછું બોલવાનું પ્રતીક છે. મોટું ઉદર જીવનનાં સુખ-દુઃખને પચાવી જવાની શક્તિ દર્શાવે છે.

નાનકડો મૂષક ચંચળ મન અને ઇચ્છાઓનું પ્રતીક છે. ગણેશજી તેના પર સવાર છે, એટલે કે બુદ્ધિ દ્વારા મન પર નિયંત્રણ. હાથમાં રહેલો મોદક આત્મજ્ઞાનના આનંદનું પ્રતીક છે.

ભાદરવા સુદ ચોથથી અનંત ચૌદશ સુધી દસ દિવસ ગણેશ ઉત્સવ ઊજવાય છે. લોકમાન્ય તિલકે ઈ.સ. ૧૮૯૩માં તેને સાર્વજનિક ઉત્સવ બનાવીને સમાજને એક કર્યો. વિસર્જન આપણને શીખવે છે કે સર્જન અને વિસર્જન બંને જીવનનો ભાગ છે — “ગણપતિ બાપ્પા મોરયા, પુઢચ્યા વર્ષી લવકર યા!”