એરડી ને શેરડી ભેગા રે વાવિયા

“એરડી ને શેરડી ભેગાં રે વાવિયાં, એરડીમાં મીઠાશ આવે નહિ” — એક જ ખેતરમાં એરંડો અને શેરડી સાથે વાવો, તોય એરંડામાં શેરડી જેવી મીઠાશ આવતી નથી. આ સાદા દાખલાથી ભજન મુખ્ય વાત કહે છે: “નુગરાને ભક્તિ ફાવે નહિ” — જેણે ગુરુ નથી કર્યા, જેને સાચી સમજ મળી નથી, એને ભક્તિનો રસ લાગતો નથી.

આ જ વાત બીજા દાખલાથી સમજાવી છે. હંસ અને બગલો સાથે રમે, પણ હંસ સાચાં મોતી ચરે અને બગલાને મોતી ભાવે નહિ. કાગડો અને કોયલ સાથે રહે, પણ મધુર વાણી કોયલની જ ઓળખ છે, કાગડાને મીઠી બોલી ફાવે નહિ. સોનું અને પિત્તળ બંને પીળાં દેખાય, પણ સોનાનું મૂલ્ય ઘણું વધારે છે અને સોનાને કદી કાટ લાગતો નથી. છેલ્લી કડીમાં સતી મીનળ આઈ કહે છે કે ગુરુ વિના જ્ઞાન આવે નહિ.

ભજનનો સંદેશ છે કે બહારથી સરખા દેખાતા માણસોમાં પણ અંદરનો સ્વભાવ જુદો હોય છે, અને સાથે રહેવાથી જ ગુણ આવી જતા નથી. સાચો ગુણ, સાચી ભક્તિ ગુરુની કૃપા અને પોતાની તૈયારીથી આવે છે. એટલે ગુરુનો આશરો લેવો અને હંસ જેવી, સોના જેવી શુદ્ધ ભક્તિ કેળવવી.

ગુરુમહિમાનું આ ભજન સંતવાણી અને સત્સંગમાં ગવાય છે.