સનાતન ધર્મમાં કોઈપણ પૂજા, લગ્નપ્રસંગ, ગૃહપ્રવેશ કે સત્સંગ મંડળની શરૂઆત હંમેશા 'શ્રી ગણેશાય નમઃ' અને ગણપતિ વંદનાથી થાય છે. ગજાનન મહારાજને 'વિઘ્નહર્તા' અને 'રિદ્ધિ-સિદ્ધિના દાતા' કહેવામાં આવ્યા છે.
૧. પ્રથમ પૂજ્ય શા માટે?
પૌરાણિક કથા અનુસાર, જ્યારે દેવોમાં પ્રથમ પૂજ્ય કોણ બનશે તેવી સ્પર્ધા થઈ, ત્યારે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીએ પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરવાની શરત મૂકી. જ્યારે અન્ય દેવો પોતાના વાહનો લઈને દોડ્યા, ત્યારે બુદ્ધિના સાગર શ્રી ગણેશે માતા-પિતા શિવ-પાર્વતીની પ્રદક્ષિણા કરીને સાબિત કર્યું કે માતા-પિતાના ચરણોમાં જ સમગ્ર બ્રહ્માંડ સમાયેલું છે. આ વિવેક અને બુદ્ધિમત્તાથી પ્રસન્ન થઈને મહાદેવે ગણેશજીને પ્રથમ પૂજ્યનું વરદાન આપ્યું.
૨. ભજન-કીર્તનમાં ગણપતિ સ્તુતિનું મહત્વ
જ્યારે ભજન મંડળ શરૂ થાય છે, ત્યારે પ્રથમ ભજન ગણપતિનું જ ગવાય છે: ગણેશજીની આરાધના કરવાથી સત્સંગ નિર્વિઘ્ને સંપન્ન થાય છે અને ઉપસ્થિત સર્વ શ્રોતાઓના મનના ક્લેશ અને નકારાત્મક વિચારો દૂર થાય છે.
- 'ગણપતિ આયો બાપા રિદ્ધિ-સિદ્ધિ લાયો'
- 'પહેલાં સમરીએ ગૌરીપુત્ર ગણેશ, જેણે નમતાં ભાંગે સર્વ કલેશ'
- 'સુખકર્તા દુઃખહર્તા વાર્તા વિઘ્નાચી'
૩. ગણેશજીના સ્વરૂપનું આધ્યાત્મિક પ્રતીકાત્મક વિજ્ઞાન
- મોટું મસ્તક: ઊંડો વિચાર અને બુદ્ધિમત્તા દર્શાવે છે.
- મોટા કાન (સૂપડા જેવા): સારો અને કલ્યાણકારી સત્સંગ સાંભળવો અને બિનજરૂરી કચરો બહાર કાઢી નાખવો.
- નાની આંખો: સૂક્ષ્મ દ્રષ્ટિ અને આત્મનિરીક્ષણ.
- લાંબી સૂંઢ: પરિસ્થિતિ પ્રમાણે અનુકૂળ થવાની ક્ષમતા.
- મોટું પેટ: સંસારના સારા-નરસા તમામ અનુભવોને પચાવી જવાની ક્ષમતા.
૪. નિત્ય જીવનમાં ગણેશ સ્મરણ
રોજ સવારે ઘરના ઉંબરા પર સ્વસ્તિક દોરીને કે પૂજામાં ગણેશ સ્તોત્રનો પાઠ કરવાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ, વૈભવ અને બુદ્ધિનો વાસ થાય છે.
લેખક વિશે
હંસાબેન પોરિયા
ગુજરાતી ભજન કલાકાર, સત્સંગ પ્રચારક અને આધ્યાત્મિક લેખિકા
સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં ૨૦ થી વધુ વર્ષોથી પરંપરાગત સંતવાણી, પ્રભાતિયાં અને કીર્તન આરાધના દ્વારા ભક્તિનો પ્રચાર. આપણી પ્રાચીન ભજન સંસ્કૃતિ અને સંત સાહિત્યને નવી પેઢી માટે જીવંત રાખવાનો આ નમ્ર પ્રયાસ છે.
સંતવાણી અને કીર્તન લિરિક્સ સંગ્રહ
શ્રીકૃષ્ણ, રામદેવપીર, ગણપતિ અને સંતવાણીના સેંકડો કીર્તનો મોટા અક્ષરોમાં વાંચો અને પ્રિન્ટ કરો.