તારા મંદિરનો પાયો કાચો પ્રભુજી એમાં કેમ બેસે

મંદિરના પાયાના રૂપકથી માણસના મનની વાત કરતું આ ભજન કહે છે કે અંદરથી મન શુદ્ધ ન હોય તો ભગવાન તેમાં કેમ બેસે? “તારા મંદિરનો પાયો કાચો પ્રભુજી એમાં કેમ બેસે, તારી ભક્તિનો રંગ નથી સાચો” — અહીં મંદિર એટલે આપણું હૈયું.

કડીઓમાં એક પછી એક કાચાં ઈંટ-પથ્થર ગણાવ્યાં છે. પાયો પોલો છે કારણ કે અંદર ભેદભાવ છે; બહારથી ઉજળો દેખાતો માણસ મનથી મેલો છે અને હૈયામાં પાપની ગાંઠો છે. આંખોમાં વેર, રોજના કલેશ, જીભ પર જગતની નિંદા, નસેનસમાં વાસના, માયામાં મન, દિલમાં દગો, અંતરમાં ઈર્ષા અને કાળજામાં ક્રોધ — આ બધી ગાંઠો મંદિરને નબળું બનાવે છે. બહાર દેખાવ મોટો છે, પણ અંદર પોલાણ છે.

છેલ્લી કડી ઉપાય બતાવે છે: “પાકો પાયો થશે તારો હરિના ભજનમાં.” હરિભજનથી અને કોઈ સાચા ગુરુના ચરણે સમજીને જવાથી માર્ગ મળે છે. ભજન શીખવે છે કે ભગવાનને બોલાવતા પહેલાં મનનું ઘર સાફ કરવું પડે; ત્યારે જ ભક્તિનો રંગ સાચો બેસે.

ગુરુમહિમા અને આત્મચિંતનના સત્સંગમાં આ ભજન ખાસ ગવાય છે.