માતા

માતા-પિતાની સેવાનો મહિમા ગાતું આ ભજન છે. “માતા-પિતા અમીના ઓડકાર, ભાવેથી સેવા રે એની કરજો” — અમી એટલે અમૃત. માતા-પિતાની સેવા કરનારને જાણે અમૃતના ઘૂંટડા પીધા હોય એવો સંતોષ મળે છે, એવું ભજન કહે છે.

ભજન સવાલ પૂછે છે: “કોને કોને આવ્યા ઓડકાર?” — કોણે આ અમૃત પીધું? જવાબમાં એવા દાખલા આવે છે જે સૌ જાણે છે. ગણપતિએ પિતાના ચરણમાં જ ચારે ધામ જોયાં. રામચંદ્રજીએ પિતાના વચન ખાતર રાજપાટ છોડ્યું. કૃષ્ણે જેલમાંથી માતા-પિતાને છોડાવ્યાં. અને પ્રહલાદજીના પિતાને ભજન મુજબ મોક્ષધામ મળ્યું. દરેક દાખલામાં સંતાનની ભક્તિ અને ફરજ બંને દેખાય છે.

છેલ્લી કડીઓમાં સંદેશ સ્પષ્ટ થાય છે: જે ઘરના આંગણે માતા-પિતા શોભે છે, ત્યાં જ અડસઠ તીરથ છે. માતાના ચરણે ચારે ધામ અને પિતાના ચરણે અડસઠ ધામ — એટલે તીર્થયાત્રા કરવા દૂર જવાની પહેલાં ઘરમાં બેઠેલાં માતા-પિતાને સાચવવાં, એ મોટી પૂજા છે.

આ ભજન દરેક ઉંમરના સાંભળનાર માટે છે — ખાસ કરીને નવી પેઢીને વડીલોનું માન રાખવાની યાદ આપે છે. સત્સંગમાં અને પરિવારના ભેગા થવાના પ્રસંગે ગાવા જેવું ભજન છે.