મનડાને મારી ને તમે મરજો રે બીજું કય નવ કરશો

“મનડાને મારી તમે મરજો રે, બીજું કાંઈ નવ કરજો” — પહેલી નજરે કઠણ લાગતી આ પંક્તિનો અર્થ છે મનના અહંકાર, ઇચ્છાઓ અને ચંચળતાને જીતવી. શરીરને નહીં, પણ મનના ખોટા સ્વભાવને “મારવો” એ જ સાચી સાધના છે, એવું આ ભજન કહે છે. તેની સાથેની પંક્તિ “બીજાને ઠારીને તમે ઠરજો” પણ સુંદર છે: બીજાને શાંતિ આપીને પોતે શાંતિ પામવી.

કડીઓમાં સાધકને એક પછી એક શિખામણ મળે છે. જે આવે ને જાય તેને માયા જાણવી અને પોતાના સાચા સ્વરૂપમાં આનંદ માણવો; ફિકર છોડીને, નિર્ભય થઈને ફરવું. શ્વાસે શ્વાસે “સોહમ”નો જપ કરવો. ભાવથી પ્રભુને ભજવા, પણ પ્રભુના દ્વારે ભીખ ન માગવી — એટલે કે ભક્તિ સોદો નથી. જગતથી જરાય ન ડરવું અને જ્યાં ભક્તિ-મુક્તિનો રસ વહે છે એવા સત્સંગમાં બેસવું.

છેલ્લી કડીમાં શંકરની, એટલે કે શિવજીની શિખામણ હૈયે ધરવાની વાત છે. આખા ભજનનો સાર એ છે કે બહારનાં ઘણાં કામ કરતાં પહેલાં પોતાનું મન સાધવું; મન વશ થાય તો ડર, ફિકર અને લાલચ આપોઆપ દૂર થાય છે.

આ પ્રકારનું જ્ઞાનભર્યું ભજન સત્સંગ અને સંતવાણીમાં ગવાય છે.