બોલ તમે એવા બોલો રે કોઈ નું દિલડું નો દુભાઈ

જીવન કેવી રીતે જીવવું તેની સાદી પણ ઊંડી શિખામણ આ ટૂંકા ભજનમાં આપી છે. પહેલી જ પંક્તિ, “બોલો તમે એવા બોલો રે કોઈનું દિલડું ન દુભાય”, આખા ભજનનો સૂર નક્કી કરે છે: આપણા શબ્દો અને વર્તનથી કોઈને દુઃખ ન પહોંચે.

પછીની દરેક પંક્તિ એક નવી વાત ઉમેરે છે. વચન એવું આપવું કે તે ખોટું ન પડે; કામ એવું કરવું કે તે પાકું પૂરું થાય; વાત એવી કરવી કે સૌને આનંદ થાય. જાત્રા અને પુણ્ય પણ એવાં કરવાં કે તેનું સાચું ફળ મળે, અને સ્નેહ એવો રાખવો કે માન-મર્યાદા સચવાય. છેલ્લે ભજન યાદ અપાવે છે કે “મનખો ફરી નહિ મળે” — માનવજન્મ વારંવાર મળતો નથી, માટે વિચારીને જીવવું.

આ ભજનનો સંદેશ બહુ વ્યવહારુ છે: ભક્તિ માત્ર મંદિરમાં નહીં, રોજના બોલ-ચાલમાં, આપેલા વચનમાં અને સંબંધોની મર્યાદામાં દેખાવી જોઈએ. જીવન એવું જીવવું કે “જોનારા જોયા કરે” — બીજાને પણ સારું જીવવાની પ્રેરણા મળે.