સત્સંગ કીર્તન • લિરિક્સ
હરિચંદ્ર રાજાને આંગણ આંબલો રે લોલ
હરિશ્ચંદ્ર રાજા ને વેળા બોવ પડી રે લોલ
સ્વર: હંસાબેન પોરિયા
હરિચંદ્ર રાજાને આંગણ આંબલો રે લોલ
પીડીએફ / પ્રિન્ટ સેટિંગ્સ
ભજન લિરિક્સ
અર્થ અને સમજૂતી
ભજન વિશે
સત્યવાદી રાજા હરિશ્ચંદ્રની કસોટીની કથા આ ભજનમાં લોકગીતના “રે લોલ” ઢાળમાં ગવાઈ છે. ટેક છે, “રાજા હરિશ્ચંદ્રને વેળા જો ને બહુ પડી” — એટલે કે સત્યના પાલન માટે રાજાને બહુ કપરો સમય જોવો પડ્યો.
શરૂઆતમાં સુખના દિવસોનું ચિત્ર છે: આંગણે આંબાની શીતળ છાંય, સોના-રૂપાના બાજોઠ, રત્નજડિત રાજમહેલ, અને હીંચકે ઝૂલતાં હરિશ્ચંદ્ર, તારારાણી અને રોહિતકુમાર. ધર્મની ધજા ફરકે છે અને રોજ દાન દેવાય છે. પછી રાજાને સપનું આવે છે કે સપનામાં રાજપાટ દાનમાં આપી દીધાં — અને સત્યવાદી રાજા એ વચન પણ સાચું કરે છે. મુગટ અને શણગાર ઉતારે છે, તારારાણી ઘરેણાં ઉતારે છે, અને મહેલ છોડીને નીકળી પડે છે. આખી પ્રજા રડે છે. વનમાં આગ, નાવમાં તોફાન વેઠીને તેઓ કાશી પહોંચે છે. ત્યાં રાજા તારારાણીને અને દીકરાને વેચે છે, અને પોતે પણ ભરબજારમાં વેચાય છે — છતાં “છોડ્યાં નથી તોય સતનાં વ્રત.” ચાંડાળના દાસ બનેલા રાજાના દુઃખ વચ્ચે ફૂલ વીણતા રોહિતને નાગ ડસે છે, અને ત્રણે લોકમાં હાહાકાર થાય છે.
આ ભજનનો સંદેશ એ છે કે સાચું બોલવું અને આપેલું વચન પાળવું સહેલું નથી; ક્યારેક એ માટે સુખ, સંપત્તિ અને સ્વજનો સુધ્ધાં છોડવા પડે. છતાં હરિશ્ચંદ્રનું નામ આજે પણ સત્યના પ્રતીક તરીકે લેવાય છે, કારણ કે તેમણે સૌથી કપરી વેળાએ પણ સત્ય ન છોડ્યું. આવાં કથા-ભજન સત્સંગમાં ધીરજથી, ભાવથી ગવાય છે.