ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ગુરુનું સ્થાન ઈશ્વર કરતાં પણ ઊંચું માનવામાં આવ્યું છે. સંત કબીરે કહ્યું છે: 'ગુરુ ગોવિંદ દોઊ ખડે, કાકે લાગૂં પાય; બલિહારી ગુરુ આપને, ગોવિંદ દિયો બતાય.' જો ગુરુ ન હોત તો આપણને ગોવિંદ (ઈશ્વર) નો પરિચય કોણ કરાવત?
૧. સદગુરુ એટલે શું?
'ગુ' એટલે અંધકાર (અજ્ઞાન) અને 'રુ' એટલે પ્રકાશ (જ્ઞાન). જે જીવના અંતરમાં રહેલા અજ્ઞાન રૂપી અંધકારને દૂર કરીને આત્મજ્ઞાન રૂપી દીવો પ્રગટાવે તેને સદગુરુ કહેવાય છે. સદગુરુ માત્ર મંત્ર નથી આપતા, પણ ભવસાગરમાં ડૂબતા જીવને હાથ પકડીને કિનારે પહોંચાડે છે.
૨. ગુજરાતી ભજનોમાં ગુરુ મહિમાનું ગાન
સૌરાષ્ટ્રની સંતવાણીમાં ગુરુ મહિમાના અસંખ્ય અમર ભજનો છે: આ ભજનોમાં ગુરુ પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતા અને અહોભાવ છલકે છે.
- 'ગુરુજીના નામની રે માળા છેડો રે નવરંગ'
- 'સદગુરુ મળ્યા રે મને સાચા સંત મળ્યા'
- 'ગુરુ બિન કૌન બતાવે બાટ, ભટકત ફિરત અંધારી રાત'
૩. શિષ્યના લક્ષણો: વિનમ્રતા અને સમર્પણ
જેમ વરસાદનું પાણી નીચાણમાં એકઠું થાય છે તેમ ગુરુકૃપા પણ માત્ર નમ્ર અને અહંકાર વગરના પાત્રમાં જ ઉતરે છે. અર્જુને શ્રીકૃષ્ણને ગુરુ માન્યા ત્યારે ગીતાનું પરમ જ્ઞાન પ્રગટ થયું.
૪. આજના યુવાવર્ગ માટે ગુરુની જરૂરિયાત
આજના ભૌતિકવાદી અને તણાવપૂર્ણ યુગમાં એક સાચા માર્ગદર્શક અને ગુરુની ઉપસ્થિતિ જીવનને ભટકવાથી બચાવે છે. સદગુરુનું ધ્યાન કરવાથી મનની ચંચળતા શાંત થાય છે અને જીવનમાં સાચો આનંદ પ્રાપ્ત થાય છે.
લેખક વિશે
હંસાબેન પોરિયા
ગુજરાતી ભજન કલાકાર, સત્સંગ પ્રચારક અને આધ્યાત્મિક લેખિકા
સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં ૨૦ થી વધુ વર્ષોથી પરંપરાગત સંતવાણી, પ્રભાતિયાં અને કીર્તન આરાધના દ્વારા ભક્તિનો પ્રચાર. આપણી પ્રાચીન ભજન સંસ્કૃતિ અને સંત સાહિત્યને નવી પેઢી માટે જીવંત રાખવાનો આ નમ્ર પ્રયાસ છે.
સંતવાણી અને કીર્તન લિરિક્સ સંગ્રહ
શ્રીકૃષ્ણ, રામદેવપીર, ગણપતિ અને સંતવાણીના સેંકડો કીર્તનો મોટા અક્ષરોમાં વાંચો અને પ્રિન્ટ કરો.