श्री राम कीर्तन • लिरिक्स
પગ મને ધોવા દયો ને રઘુરાય
pag Mane dhova dyo ne raghuray
स्वर: हंसाबेन पोरिया
પગ મને ધોવા દયો ને રઘુરાય
PDF / प्रिंट सेटिंग्स
भजन लिरिक्स
अर्थ और व्याख्या
भजन के बारे में
રામાયણના કેવટ પ્રસંગ પર આ ભજન રચાયું છે. વનવાસ વખતે ગંગા પાર કરવા આવેલા શ્રીરામની વાટ કેવટ ગંગાના ઘાટે બેઠો જુએ છે, અને તેની એક જ વિનંતી છે: “પગ મને ધોવા દયો ને રઘુરાય”.
ભજનમાં કેવટ પોતાની પ્રીત પૂર્વજન્મની ગણાવે છે — “તમે હતા વિષ્ણુ ને હું હતો કાચબો”, અને ત્યારે લીધેલું વચન યાદ કરાવે છે. તે સીતારામ નામ સ્મરતો ચારે દિશાએ વાટ જુએ છે. પછી હળવી રમૂજભરી વાત આવે છે: પ્રભુના ચરણની રજથી પથ્થર નારી બની ગઈ હતી, તો મારી નાવડી પણ નારી બની જાય તો? એટલે પહેલાં પગ ધોવા દો. તેણે ઝૂંપડી શણગારી દીવા પ્રગટાવ્યા છે. લક્ષ્મણજી ઉતાવળ કરે છે કે દિવસ થોડો છે ને જવું દૂર છે, પણ કેવટ કહે છે, “નાણું મળશે પણ ટાણું આવું નય મળે”. તે ફળ-ફૂલ ચડાવી, આંસુ વરસાવી, મલકાતા મુખે પ્રભુના ચરણ પખાળે છે અને પછી સામે કાંઠે ઉતારે છે.
આ ભજનનો સાર એ છે કે ભગવાનને સોના-ચાંદીના પાત્રની નહીં, પણ સાચા હૃદયની જરૂર છે — “મારા રુદિયાનો રામ”. “અભણ કેટલું યાદ રાખે છે, ભણેલ ભૂલી જાય” જેવી પંક્તિ યાદ અપાવે છે કે પ્રેમ અને નમ્રતા જ ભક્તિની સાચી મૂડી છે.
રામકથા અને રામભક્તિના સત્સંગમાં આ ભજન ભાવથી ગવાય છે.