કેવી છે કુદરતની કળા

“કેવી છે કુદરતની કળા, અણધાર્યું તે આગળ થાય” — માણસ મનમાં એક ધારે અને થાય કંઈક જુદું જ, એ વાત આ ભજન રામાયણ અને મહાભારતના જાણીતા પ્રસંગોથી સમજાવે છે.

પહેલો દાખલો રાજા દશરથનો છે: તેમણે વિચાર્યું કે કાલે સવારે રામનો રાજ્યાભિષેક કરીશું, પણ એ જ સવારે રામને વનમાં જવું પડ્યું. અભિમન્યુએ ચક્રવ્યૂહના સાતેય કોઠા જીતવાનું ધાર્યું, પણ સાતમા કોઠે એ રણમાં પડ્યો. અભિમાની રાવણ સીતામાતાનું હરણ કરી ગયો, અને એની જ સોનાની લંકામાં આગ લાગી. દુર્યોધને ચોપાટ માંડી અને પાંડવો હારીને વનમાં ગયા. અને પાંચ પતિની પત્ની દ્રૌપદીએ માન્યું હશે કે મને કોણ અડે, પણ ભરી સભામાં એનાં ચીર ખેંચાયાં.

આ ભજન શીખવે છે કે જીવનમાં બધું આપણા હાથમાં નથી. યોજના, બળ, ધન કે અભિમાન — કશું પણ ભવિષ્યની ખાતરી આપતું નથી. એટલે અહંકાર ન રાખવો, સુખમાં છકી ન જવું અને દુઃખમાં હિંમત ન હારવી; ઉપરવાળાની કળા સમજવી અઘરી છે.

પુરાણકથાઓથી ભરેલું આ ભજન સત્સંગમાં ગવાય છે, જ્યાં દરેક પ્રસંગ સાંભળનારને પોતાના જીવન સાથે જોડાતો લાગે છે.