ભક્તોના ટોળા આવે મંદિરમાં

શિવજી અને તેમના વાહન પોઠિયા (નંદી) સાથે જોડાયેલી એક લોકકથા આ ભજનમાં ગવાઈ છે. ટેકમાં મંદિરે દર્શન માટે આવતા ભક્તોનાં ટોળાંનું ચિત્ર છે — “માનવી આવે મંદિરમાં.”

કથા એવી છે કે ભક્તોએ પોઠિયાને પૂછ્યું કે માનવનો ધર્મ શું છે? પોઠિયાએ શિવજીને પૂછ્યું. શિવજીએ કહ્યું, “ત્રણ વાર નાવું ને એક વાર ખાવું” — એ માનવનો ધર્મ. પણ પાછા આવતાં હાલકડોલક થતા પોઠિયાથી બોલવામાં ભૂલ થઈ ગઈ અને તેણે કહ્યું, “ત્રણ વાર ખાવું ને એક વાર નાવું.” પરિણામે અનાજની તાણ પડી. ભોળાનાથે શ્રાપ આપ્યો, “જા, હવે તું રળીને ખવડાવ” — એટલે કે ખેતરમાં મહેનત કરીને માનવીનું પેટ ભર. શ્રાપ સાંભળી પોઠિયો ધ્રૂજી ગયો અને ઉદ્ધાર માગ્યો; ઘોંસરું પોતાની કાંધે લેવાની અને અમાસના દિવસની વાત દ્વારા ખેતી કરતા બળદ સાથે જોડાયેલી લોકમાન્યતા અહીં દેખાય છે.

આ સરળ વાર્તામાં બે શીખ છે. એક, બોલવામાં કાળજી રાખવી — એક નાની ભૂલ ઘણાનું નુકસાન કરી શકે. બે, જે બળદ ખેતરમાં મહેનત કરીને આપણને અન્ન આપે છે, તેના પ્રત્યે આદર અને કૃતજ્ઞતા રાખવી. છેલ્લી કડીમાં કહ્યું છે કે “પોઠીયાની અરજ જે કોઈ ગાશે, થાશે એનો કૈલાશમાં વાસ.” શિવ મંદિરના સત્સંગમાં આ ભજન ખાસ ગવાય છે.