સુરતા હાલી હરિ ને ગોતવા રે

જે ભગવાનને બહાર તીર્થોમાં શોધતા ફરે છે, તેના મનની ભૂલ આ ભજનમાં બતાવી છે. “સુરતા” એટલે મનની વૃત્તિ કે ધ્યાન; તે હરિને ગોતવા નીકળી પડી, પણ “અભાગણીએ ઓળખ્યા નઈ આતમરામ” — અંદર બેઠેલા રામને જ ઓળખી ન શકી.

કડીઓમાં સુરતાની આ યાત્રા વર્ણવી છે. તે ગોકુળ અને મથુરા ગઈ, પણ ત્યાં નંદના લાલને જોઈ ન શકી. કાશી અને કેદાર ગઈ, પણ ભોળાનાથને ભાળી ન શકી. અયોધ્યા અને સરયૂ કિનારે ગઈ, છતાં સીતાના રામ ન દેખાયા. પછી ભજન સીધી વાત કહે છે: “હડકાય હડીયું કાઢ્યે હરિ નઈ મળે” — ઉતાવળે દોડાદોડ કરવાથી હરિ મળતા નથી, અને આયખું એમ જ પૂરું થઈ જાય છે.

છેલ્લી કડીમાં કવિ પોચો કહે છે કે જીવને ઘણો પસ્તાવો થયો, પણ સદગુરુએ સાચી સાન બતાવી દીધી. ભજનનો સાર એ છે કે તીર્થયાત્રાનું મહત્વ છે, પણ ભગવાન સૌથી પહેલાં પોતાના અંતરમાં છે; ગુરુની સમજ મળે ત્યારે જ તે ઓળખાય છે.

આ પ્રકારનાં જ્ઞાનમાર્ગી ભજન સંતવાણી અને સત્સંગમાં ગવાય છે.