કીર્તન ગાન અને માનસિક શાંતિ: સત્સંગ દ્વારા તણાવમુક્તિ, એકાગ્રતા અને આત્મિક આનંદનું વિજ્ઞાન

આજના એકવીસમી સદીના આધુનિક યુગમાં વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીએ આપણને તમામ ભૌતિક સુખ-સગવડો આપી છે, પરંતુ તેની સાથે માનસિક અશાંતિ, ડિપ્રેશન, ચિંતા (Anxiety) અને અનિંદ્રા જેવી સમસ્યાઓ પણ વધારી છે. આ તમામ માનસિક વ્યાધિઓનું સૌથી સરળ અને રામબાણ ઈલાજ આપણા પૂર્વજોએ 'સત્સંગ અને કીર્તન'માં આપ્યો છે.

૧. કીર્તન અને સંગીત ચિકિત્સા (Sound Therapy)

જ્યારે આપણે કરતાલ, ઢોલક, મંજીરા અને હારમોનિયમના તાલ સાથે એકાગ્ર થઈને ઈશ્વરના નામનું કીર્તન કરીએ છીએ, ત્યારે મગજમાં રહેલા 'આલ્ફા તરંગો' સક્રિય થાય છે.

• હૃદયના ધબકારા નિયંત્રિત થાય છે.
• બ્લડ પ્રેશર સામાન્ય બને છે.
• તણાવ ઉત્પન્ન કરતા કોર્ટિસોલ હોર્મોનનું પ્રમાણ ઘટે છે અને ખુશી આપતા એન્ડોર્ફિન હોર્મોનનો સ્ત્રાવ વધે છે.

૨. સામૂહિક તાળીઓ પાડવાનું શારીરિક રહસ્ય

સત્સંગમાં તાળીઓ પાડીને ભજન ગાવાની પરંપરા પાછળ એક્યુપ્રેશરનું અદભુત વિજ્ઞાન છે. આપણા હાથની હથેળીઓમાં શરીરના તમામ મહત્વના અંગો (હૃદય, ફેફસાં, મગજ, કિડની) ના પ્રેશર પોઇન્ટ આવેલા છે. જ્યારે આપણે તાળી પાડીએ છીએ, ત્યારે આ તમામ પોઇન્ટ દબાય છે અને રક્તસંચાર સુધરે છે.

૩. નકારાત્મક વિચારોમાંથી મુક્તિ

મનનો સ્વભાવ સતત વિચારો કરવાનો છે. કીર્તન ગાતી વખતે આપણી વાણી, કાન અને મન ત્રણેય એક જ સાથે પ્રભુના નામમાં પરોવાય છે. પરિણામે ભૂતકાળના પસ્તાવા અને ભવિષ્યની ચિંતાઓ શાંત થઈ જાય છે અને વ્યક્તિ વર્તમાન ક્ષણમાં જીવતો થાય છે.

૪. દરરોજ થોડો સમય હરિભજનમાં વિતાવો

દિવસના ૨૪ કલાકમાંથી માત્ર ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ પણ જો શાંતિથી બેસીને કોઈ સુંદર ગુજરાતી ભજન કે કીર્તન સાંભળવામાં આવે કે ગાવવામાં આવે, તો માનસિક તાજગી અને આંતરિક આનંદની અનુભૂતિ થાય છે.