જીવ તું તો ભુલ્યો ભગવાન ને

માણસના આખા આયુષ્યને ચાર “જુગ”માં વહેંચીને આ ભજન જીવને ઠપકો આપે છે: “જીવ તું તો ભૂલ્યો ભગવાનને.” બાળપણથી મરણ સુધીની દરેક અવસ્થામાં માણસ કોઈ ને કોઈ બહાને ભગવાનને યાદ કરવાનું ટાળતો રહે છે — એ વાત અહીં સાદા દાખલાથી સમજાવી છે.

પહેલા જુગમાં બાળપણ મળ્યું, પણ ધ્યાન રમતમાં રહ્યું. બીજા જુગમાં જુવાની મળી, અને એ જોરના નશામાં ભગવાન યાદ ન આવ્યા. ત્રીજા જુગમાં ઘડપણ આવ્યું, શરીર લાકડીના ટેકે ચાલતું થયું. ચોથા જુગમાં મરણ આવ્યું અને જીવ જમડાના હાથમાં પડી ગયો. છેલ્લી કડીમાં કવિ પુરુષોત્તમ કહે છે કે જે શરીર પ્રાણથી પણ પ્યારું લાગે છે, એ અંતે રાખ થઈને ઊડી જવાનું છે.

સંદેશ સ્પષ્ટ છે: ભજન માટે “પછી”ની રાહ ન જોવી. દરેક ઉંમરે કંઈક કારણ મળી જ રહે છે, અને સમય પૂરો થઈ જાય છે. એટલે આજથી જ, જે અવસ્થામાં છીએ ત્યાં જ, ભગવાનનું સ્મરણ શરૂ કરવું.

વૈરાગ્ય અને જીવનની ક્ષણભંગુરતાની વાત હોવાથી આ ભજન સત્સંગમાં તેમજ બેસણા અને ભજન સંધ્યામાં ગવાય છે.