પૃથ્વીમાં કાનુડો મોટો રે

ગોકુળના કાનુડાની બાળલીલા ગાતું આ ભજન કહે છે, “પૃથ્વીમાં કાનુડો મોટો રે, સાથે ગોવાળિયાની ફોજ.” ભક્તને મન આખી પૃથ્વી પર કાનુડાથી મોટું કોઈ નથી, અને એની સાથે ગોવાળિયાઓની ટોળી હંમેશા હોય છે.

શરૂઆતની કડીઓમાં રોજની લીલા છે: ગોપીઓ મહી વેચવા જાય ત્યારે કાનો એમની મટકીઓ લૂંટીને ખાઈ જાય, અને ગોવાળિયા દહીં-ભાત લાવે તો બધા સાથે બેસીને ભોજન કરે. આ જોવા આકાશમાંથી દેવો આવે છે અને નવાઈ પામે છે કે આ તો ભરવાડનો ભાણેજ છે! પછી બ્રહ્માજીની કથા આવે છે. પ્રસાદ લેવાની ઇચ્છાથી તેઓ માછલી બનીને એકએક કણ લેવા આવે છે. પછી કાનાની પરીક્ષા કરવા બ્રહ્માજી વાછરડાં અને ગોવાળોને હરી જાય છે, ત્યારે કાનુડો પોતે જ નવા ગોવાળ ઉપજાવી દે છે, અને બ્રહ્માજી મૂંઝાઈ જાય છે.

ભજનનો ભાવ એ છે કે જે ભગવાન ત્રિલોકના નાથ છે, એ જ પ્રેમને વશ થઈ ગોવાળિયા સાથે એક થાળીમાં જમે છે. એમની આગળ દેવોની ચતુરાઈ પણ ચાલતી નથી — “કાના તારી લીલાનો નહિ પાર.” અંતે ભક્ત એટલું જ માગે છે: “વાલા અમને દેજો વ્રજમાં વાસ.”

કૃષ્ણલીલાનું આ કીર્તન સત્સંગમાં અને જન્માષ્ટમી જેવા કૃષ્ણ ઉત્સવોમાં હોંશથી ગવાય છે.