માંડ મળ્યો મનુષ્ય અવતાર રે

“માંડ મળ્યો મનુષ્ય અવતાર રે, ભક્તિ નો થાય રે અમથી” — મુશ્કેલીથી માણસનો જન્મ મળ્યો, પણ સંસારના કામમાં ભક્તિ થઈ જ ન શકી. આ ભજન એક સ્ત્રીના આખા જીવનની સફર બતાવીને આ અફસોસ વ્યક્ત કરે છે.

પહેલી કડીમાં જન્મ થયો, હરિએ નાનામાંથી મોટા કર્યા અને જુવાની ઝટપટ વીતી ગઈ. પછી વહુ બનીને સાસરે આવી, માતા બનીને બાળકોને ઉછેર્યાં — અને એ દોડધામમાં “હંસલો ગોથાં ખાય” છે, એટલે કે આત્મા અટવાઈ ગયો. પછી દીકરા-વહુનાં બાળકોને ઝુલાવ્યાં, દીકરી-જમાઈના ભાણેજડાંને રમાડ્યાં, પણ આમાં ખરું કંઈ વળ્યું નહીં. ઘડપણ આવ્યું, રોગે ઘેર્યા અને ખાટલાના ખૂણામાં મન મૂંઝાયું. છેલ્લે જીભ અને આંખ સાથ છોડે છે, અંતિમ ઘડીએ ગીતા વંચાય છે અને યમરાજા સપનામાં દેખાય છે.

ભજન કુટુંબની જવાબદારીને ખોટી નથી કહેતું; તે ફક્ત યાદ અપાવે છે કે એ બધામાં ભગવાનને ભૂલી ન જવા. ભક્તિ “પછી કરીશું” એમ રાખીએ તો સમય હાથમાંથી સરકી જાય છે. એટલે જેટલું વહેલું મન હરિમાં જોડાય તેટલું સારું — એ આ ભજનની શીખ છે.

જીવનના અનુભવની વાત કરતું આ ભજન બહેનોના સત્સંગમાં ખાસ ભાવથી ગવાય છે.