બાબા રામદેવપીરના હેલારા, પરચા અને જમાજાગરણ: સૌરાષ્ટ્ર-રાજસ્થાનની લોકભક્તિનું દિવ્ય સ્વરૂપ

કળિયુગના અવતારી દેવ, પીરોના પીર અને હિન્દુ-મુસ્લિમ બંને કોમમાં પૂજનીય એવા બાબા રામદેવપીર (રામસાપીર) નો મહિમા અપરંપાર છે. રણુજાના રાજા અને અજમલજીના પુત્ર રામદેવપીર મહારાજે દલિતો, પીડિતો અને દુઃખીજનોના ઉદ્ધાર માટે સમગ્ર જીવન સમર્પિત કર્યું હતું.

૧. રામદેવપીરના હેલારા એટલે શું?

ગુજરાતી લોકબોલીમાં 'હેલારો' એટલે આર્ત પોકાર, હૃદયપૂર્વક કરવામાં આવેલી સાદ. જ્યારે ભક્ત અત્યંત સંકટમાં હોય, ચારેય તરફથી નિરાશ થઈ ગયો હોય અને પોતાના આરાધ્યદેવને પોકાર કરે તેને હેલારો કહેવાય. આવા ભજનો ગાતી વખતે ભક્તનો ભાવ પરાકાષ્ઠાએ પહોંચે છે.

• 'લીલે ઘોડે રે અસવાર, પીર મારા સાંભળો રે હેલારો'
• 'રણુજાના રાજા, અજમલજીના કુંવર, આંગણિયે પધારો'

૨. જમાજાગરણ અને પાટ પૂજાની પવિત્ર વિધિ

રામદેવપીરના ભક્તો બીજના દિવસે 'જમાજાગરણ' કરે છે. આખી રાત અખંડ જ્યોત પ્રગટાવીને, કંકુ પગલાં પાડીને 'પાટ' બેસાડવામાં આવે છે. રાત્રિના ચારેય પહોરમાં ભજન-કીર્તન અને થાળ ગાવામાં આવે છે. એવી દ્રઢ માન્યતા છે કે જ્યાં સાચા હૃદયથી અખંડ જ્યોત સામે જાગરણ થાય છે, ત્યાં રામસાપીર સાક્ષાત હાજરી આપે છે અને ભક્તોના સંકટો દૂર કરે છે.

૩. રામદેવપીરના ચોવીસ પરચા અને સામાજિક સમરસતા

બાબા રામદેવજીએ ભેદભાવ વિના સૌને ગળે લગાવ્યા. તેમણે ડાલીબાઈને પોતાની બહેન માનીને સેવા અને સમર્પણની નવી પરિભાષા સ્થાપી. તેમના પરચાઓ (ચમત્કારો) એ દર્શાવે છે કે ભગવાન માત્ર શુદ્ધ પ્રેમ અને નિષ્કપટ ભાવના ભૂખ્યા છે, જાતિ કે પદવીના નહીં.

૪. મહિલા ભજન મંડળોમાં રામદેવપીરના કીર્તનો

ગુજરાતમાં માતા-બહેનો બપોરે કે સાંજે એકઠા થઈને કાંસી-જોડ અને મંજીરાના તાલ સાથે રામદેવપીરના આખ્યાન, હેલારા અને આરતી ગાય છે. આ કીર્તનો પરિવારમાં શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને આરોગ્ય લાવે છે.